به کودک بگویید «apple» و «ball» را آرام تلفظ کند و صدای اول هر کدام را پیدا کند؛ در این صفحه یاد میگیرید چطور از همین بازی برای تشخیص حروف صدادار و بیصدا استفاده کنید. با مثالها و تمرینهای کوتاه، روشی مرحلهای برای آموزش و سنجش یادگیری کودک خواهید داشت، بدون آنکه لازم باشد دو فهرست را حفظ کند.
بازی را با دو تصویر سیب و توپ شروع کنید. هر بار به یکی اشاره کنید و کلمه انگلیسی آن را بگویید. سپس از کودک بخواهید فقط صدای آغازین را تکرار کند. در «apple»، صدا با دهان باز شنیده میشود؛ در «ball»، لبها ابتدا به هم میرسند. لازم نیست کودک در همین مرحله نام حرفها را بداند. هدف این است که تفاوت دو صدا را بشنود و با شکل دهان خود تجربه کند.
حالا کارتهای A و B را کنار تصویرها بگذارید. از کودک بپرسید کدام کارت به صدای اول هر تصویر مربوط است. پس از چند نوبت، جای کارتها را عوض کنید تا پاسخ او تنها از روی جای آنها نباشد. وقتی این ارتباط را پیدا کرد، میتوانید سراغ کلمهها و حرفهای دیگر بروید. بهتر است هر بار فقط چند نمونه تمرین شود تا کودک فرصت شنیدن، گفتن و مقایسهکردن داشته باشد.
در این آموزش، «بیصدا» به معنی حرفی نیست که هیچ صدایی ندارد. این نام برای گروهی از حروف به کار میرود که صدایشان با حرکت یا تماس بخشهایی از دهان ساخته میشود. همچنین نام یک حرف را نباید با صدای آن در کلمه یکی گرفت. برای نمونه، حرف A در کلمههای مختلف همیشه یکجور تلفظ نمیشود.
در ادامه، کودک با کمک تصویر، نقاشی و بازی، صداها را در کلمهها پیدا میکند و آنها را به حرفها وصل میکند. تمرینها از تشخیص صدای آغازین شروع میشوند و به مقایسه کلمههای تازه میرسند. تجربه اینترلن در آموزش بازیمحور کودکان نشان میدهد که برای سنجش یادگیری، پرسیدن «اول این کلمه چه صدایی میشنوی؟» از درخواستِ خواندن یک فهرست حفظشده کاربردیتر است.
حروف صدادار و بیصدا چه تفاوتی دارند؟
برای شروع، لازم نیست کودک دو فهرست از حروف را حفظ کند. بهتر است یک کلمه کوتاه ببیند و صدای آن را بشنود. پنج حرف A، E، I، O و U معمولاً حروف صدادار انگلیسی یا «واکه» نامیده میشوند. وقتی صدای یک واکه را میگوییم، هوا نسبتاً آزاد از دهان بیرون میآید. بقیه حروف الفبا «همخوان» یا در آموزش مقدماتی «حروف بیصدا» نام دارند. همخوانها معمولاً کنار واکهها قرار میگیرند و با آنها هجا و کلمه میسازند.
برای دیدن تفاوت، دو کلمه را کنار هم بگذارید و هرکدام را آرام تلفظ کنید. از کودک بخواهید بهجای شمردن حروف، گوش کند که وسط هر کلمه چه صدایی میشنود:
- cat: حرف a در میان کلمه صدایی نزدیک به «اَ» دارد. c و t همخواناند و در کنار آن قرار گرفتهاند. کودک میتواند هنگام شنیدن صدای وسط، روی حرف a انگشت بگذارد.
- pen: حرف e در میان کلمه صدایی نزدیک به «اِ» دارد. p و n همخواناند. این بار کودک صدای وسط را پیدا میکند و نشان میدهد کدام حرف آن را در این کلمه نوشته است.
در این مثالها، a و e واکهاند، اما صدای یکسانی ندارند. پس «صدادار بودن» به این معنی نیست که همه واکهها یکجور تلفظ میشوند. همینطور «بیصدا» به معنی ساکت بودن همخوانها نیست؛ برای نمونه، در pen صدای p و n را میشنویم. این نام فقط کمک میکند دو گروه حرف را از هم بشناسیم. اگر کودک از واژه «بیصدا» تعجب کرد، میتوان به او گفت نام دقیقتر این گروه «همخوان» است.
یک نکته مهم را جداگانه تمرین کنید: حرف چیزی است که میبینیم و مینویسیم؛ صدای حرف چیزی است که در کلمه میشنویم. مثلاً نام حرف A در الفبا «اِی» است، ولی در cat آن را «اِی» نمیخوانیم؛ صدای کوتاهتری نزدیک به «اَ» میشنویم. نام حرف C هم «سی» است، اما در همین کلمه صدایی نزدیک به «ک» دارد. اگر کودک نام حرف را بهجای صدای آن گفت، کلمه را یک بار دیگر برایش تلفظ کنید و از او بخواهید فقط به صدای همان بخش گوش دهد.
برای تبدیل این تفاوت به یک بازی کوتاه، دو کارت cat و pen بسازید. ابتدا کلمه را بخوانید و از کودک بخواهید حرف وسط را پیدا کند. بعد سه صدا را آهسته و پشت سر هم بگویید تا کودک با شنیدن صدای وسط، کارت درست را انتخاب کند. در دور بعد، جای نقشها را عوض کنید: کودک کارت را نشان دهد و شما کلمه را بخوانید. برای کودک کمسنتر، پیدا کردن و اشاره کردن کافی است؛ کودک بزرگتر میتواند حرف وسط را هم بنویسد. هدف این نیست که فوراً نام همه واکهها و همخوانها را بگوید، بلکه یاد بگیرد حرف نوشتهشده را به صدایی که در کلمه میشنود وصل کند.
جدول حروف صدادار انگلیسی با مثالهای کودکانه
برای شروع، هر حرف را در شکل بزرگ و کوچک ببینید، نام آن را بگویید و بعد صدایش را در یک کلمه آشنا بشنوید. نام حرف با صدای آن در کلمه یکی نیست. برای نمونه، نام A «اِی» است، اما در ابتدای apple صدایی نزدیک به «اَ» دارد. جدول زیر پنج حرف صدادار را با واژههایی نشان میدهد که میتوان برایشان تصویر پیدا کرد و بازی ساخت.
| حرف | نام حرف | صدای نمونه | کلمه کودکانه |
|---|---|---|---|
| A a | اِی | /æ/؛ نزدیک به «اَ» | apple؛ سیب |
| E e | ای | /ɛ/؛ نزدیک به «اِ» | egg؛ تخممرغ |
| I i | آی | /ɪ/؛ نزدیک به «ایِ کوتاه» | insect؛ حشره |
| O o | /ɒ/؛ نزدیک به «آ کوتاه» | /ɒ/؛ نزدیک به «آ کوتاه» | orange؛ پرتقال |
| U u | یو | /ʌ/؛ نزدیک به «اَ کوتاه» | umbrella؛ چتر |
در ردیف O، نام حرف «اُو» است؛ صدای آغاز orange در جدول بر اساس یک شیوه تلفظ آمده و ممکن است در لهجههای دیگر متفاوت شنیده شود. نوشتههای فارسیِ ستون صدا نیز فقط راهنمای تقریبی هستند. آنها جای شنیدن تلفظ واژه یا تمرین گفتن آن را نمیگیرند. بهویژه صدای آغاز insect را نباید دقیقاً مانند «ای» فارسی کشید. کودک بهتر است ابتدا واژه را بشنود، به تصویر آن نگاه کند و سپس صدای اول را تقلید کند.
از جدول، بازی تشخیص بسازید
لازم نیست کودک هر پنج ردیف را در یک نوبت حفظ کند. با دو تصویر، مثلاً سیب و تخممرغ، شروع کنید. نام تصاویر را به انگلیسی بگویید و از او بخواهید صدای آغاز هر کلمه را پیدا کند. سپس کارت A a و E e را نشان دهید تا تصویر را کنار حرف مناسب بگذارد. در این مرحله پاسخ درست مهم است، اما مهمتر این است که کودک به صدای کلمه توجه کند، نه فقط شکل کارت را حدس بزند.
- ابتدا واژه را واضح بگویید؛ کودک تصویر درست را انتخاب کند.
- واژه را دوباره بگویید و روی صدای آغاز آن مکث کوتاهی کنید؛ کودک کارت حرف را پیدا کند.
- جای کارتها را عوض کنید و این بار از کودک بخواهید با دیدن تصویر، خودش واژه را بگوید.
وقتی تشخیص دو کارت آسان شد، insect، orange و umbrella را یکییکی وارد بازی کنید. برای هر واژه میتوانید یک حرکت ساده بگذارید: برای insect حرکت یک حشره کوچک را نشان دهید یا برای umbrella وانمود کنید چتر باز میکنید. حرکت به یادآوری واژه کمک میکند، اما تمرکز تمرین همچنان شنیدن صدای اول است. اگر کودک apple را درست به A a وصل کرد، یک بار هم A بزرگ و a کوچک را جداگانه نشان دهید تا بداند هر دو شکل به همان حرف تعلق دارند.
در پایان، کارتها را بدون تصویر بچینید و یکی از پنج واژه را بگویید. کودک کارت مناسب را بردارد و بعد تصویرش را پیدا کند. اگر اشتباه کرد، پاسخ را فوراً نگویید؛ واژه را دوباره پخش یا تلفظ کنید و فرصت شنیدن بدهید. این مسیر کوتاهِ «شنیدن، انتخابکردن و گفتن» جدول را از یک فهرست حفظی به تمرین تشخیص صدا تبدیل میکند.
جدول حروف بیصدا را چگونه به کودک یاد بدهیم؟
جدول حروف بیصدا انگلیسی را برای تمرینهای کوتاه به چهار گروه تقسیم کنید. کودک لازم نیست هر ۲۱ حرف را در یک جلسه یاد بگیرد. ابتدا شکل بزرگ و کوچکِ حروف گروه اول را نشان دهید. بعد تصویر هر کلمه را کنار حرف بگذارید و صدای آغاز کلمه را با هم بگویید. وقتی کودک توانست بیشتر حروف آن گروه را در کلمهها پیدا کند، به گروه بعد بروید. هدف، تشخیص حرف و صدای آن در یک کلمه آشناست؛ نه حفظکردن ترتیب جدول.
| گروه | بزرگ | کوچک | مثال |
|---|---|---|---|
| ۱ | B | b | ball؛ توپ |
| ۱ | C | c | cat؛ گربه |
| ۱ | D | d | dog؛ سگ |
| ۱ | F | f | fish؛ ماهی |
| ۱ | G | g | goat؛ بز |
| ۱ | H | h | hat؛ کلاه |
| ۲ | J | j | jam؛ مربا |
| ۲ | K | k | kite؛ بادبادک |
| ۲ | L | l | lion؛ شیر |
| ۲ | M | m | moon؛ ماه |
| ۲ | N | n | nest؛ لانه |
| ۳ | P | p | pen؛ خودکار |
| ۳ | Q | q | queen؛ ملکه |
| ۳ | R | r | rabbit؛ خرگوش |
| ۳ | S | s | sun؛ خورشید |
| ۳ | T | t | tree؛ درخت |
| ۴ | V | v | van؛ ون |
| ۴ | W | w | window؛ پنجره |
| ۴ | X | x | box؛ جعبه |
| ۴ | Y | y | yo-yo؛ یویو |
| ۴ | Z | z | zebra؛ گورخر |
برای هر گروه، کارتهایی با یک حرف و تصویر مثال آن بسازید. کارت «B» را روی زمین بگذارید و از کودک بخواهید تصویر توپ را پیدا کند. سپس «b» کوچک را کنار آن بگذارد. در دور بعد، تصویرها را جابهجا کنید تا پاسخ به جای کارت وابسته نباشد. اگر کودک نام حرف را میداند اما صدای آن را تشخیص نمیدهد، خودتان کلمه را شمرده تلفظ کنید و توجهش را به صدای آغاز آن ببرید.
سه بازی کوتاه با جدول
- پیدا کن: دو یا سه حرف از همان گروه را نشان دهید. یک تصویر را نام ببرید و از کودک بخواهید حرف آغاز کلمه را انتخاب کند. برای X، از کودک بخواهید حرف آخر box را پیدا کند.
- جفتسازی: کارت حروف بزرگ، حروف کوچک و تصویرها را جدا کنید. کودک هر سه کارت مربوط به یک کلمه را کنار هم میگذارد و کلمه را میگوید.
- شکار حرف: یکی از حروف تمرینشده را انتخاب کنید. کودک آن را در میان چند کارت یا در صفحه یک کتاب انگلیسی پیدا میکند. این بار فقط شکل حرف را بررسی کنید، نه معنی همه کلمهها را.
مثالهای جدول نقطه شروعاند، نه قانون ثابت تلفظ. C در cat و city یکسان خوانده نمیشود؛ G نیز در goat و giraffe صدای متفاوتی دارد. Y در yo-yo نقش همخوان دارد، اما در کلمههایی مانند baby بخشی از صدای واکه را نشان میدهد. فعلاً کافی است کودک این تفاوت را بشنود و بداند یک حرف ممکن است همیشه یک صدا یا یک نقش نداشته باشد. حرف Q نیز در مثال queen همراه U آمده است؛ این دو را در تصویر کلمه کنار هم نشان دهید.
پس از تمرین هر گروه، کارتهای همان گروه را با چند کارت قدیمی مخلوط کنید. از کودک بخواهید یک تصویر را انتخاب کند، کلمهاش را بگوید و حرف مربوط را نشان دهد. اگر اشتباه کرد، پاسخ را به فهرست بلندتری از حروف تبدیل نکنید؛ دو کارت را کنار هم بگذارید، صداها را دوباره بگویید و فرصت انتخاب دوباره بدهید. پیش رفتن با گروههای کوچک، بازی را قابلپیگیری نگه میدارد و به شما نشان میدهد کدام حرف هنوز به تمرین نیاز دارد.
کودک چگونه صدادار یا بیصدا بودن یک حرف را تشخیص دهد؟
کودک برای تشخیص صدادار یا بیصدا بودن یک حرف، لازم نیست دو فهرست را از حفظ بگوید. بهتر است هر بار یک حرف را ببیند، نام آن را بگوید و بعد همان حرف را در یک کلمه آشنا بررسی کند. این روش به او کمک میکند میان شکل حرف و صدایی که در کلمه میشنود تفاوت بگذارد. تمرین را با کلمههای کوتاه و کارتهایی شروع کنید که کودک تصویر یا معنای آنها را میشناسد.
- مرحله اول: حرف را پیدا و نامگذاری کند. یک کارت کلمه نشان دهید و با انگشت به یک حرف اشاره کنید. از کودک بخواهید نام آن را بگوید؛ سپس بپرسید: «آیا این حرف یکی از A، E، I، O و U است؟» اگر پاسخ بله بود، آن را در گروه حروف صدادار قرار دهد. اگر نه، فعلاً آن را کنار بگذارد تا در کلمه بررسی شود. در این مرحله نام حرف را میپرسید، نه صدایی را که هنگام خواندن کلمه تولید میکند.
- مرحله دوم: حرف را در کلمه بشنود. کلمه را یک بار طبیعی و بار دوم آهسته بگویید. از کودک بخواهید روی حرف انتخابشده و حرف بعد از آن تمرکز کند. برای نمونه، در cat به صدای a و سپس t گوش دهد. میتوانید بپرسید: «وقتی این بخش را میگویی، صدا را چگونه میشنوی؟ با صدای حرف بعدی چه فرقی دارد؟» هدف، شنیدن تفاوت صداهاست؛ کودک قرار نیست فقط از روی نام حروف، تلفظ کلمه را حدس بزند.
- مرحله سوم: درباره Y جداگانه تصمیم بگیرد. اگر حرف انتخابشده Y بود، حکم همیشگی برای آن نگذارید. کلمه را با کودک بخوانید و جای حرف را نشان دهید. در yellow، حرف y در آغاز کلمه نقش بیصدا دارد؛ اما در پایان happy، صدای صدادار میدهد. از کودک بپرسید: «Y در این کلمه چه صدایی دارد؟» پاسخ باید به همان کلمه مربوط باشد، نه به همه کلمههای انگلیسی.
- مرحله چهارم: پاسخ مستقل را با کارت بسنجید. چند کارت مانند cat، pen، yellow و happy آماده کنید. هر بار به یک حرف اشاره کنید و اجازه دهید کودک خودش نام حرف، گروه آن و صدایش را در کلمه بگوید. کارتها را جابهجا کنید تا پاسخ او به ترتیب ثابت کارتها وابسته نباشد. اگر اشتباه کرد، بهجای گفتن فوری جواب، کلمه را دوباره بخوانید و از او بخواهید گوش کند.
فلوچارت تصمیم برای هر کارت
حرف را میبینم و نامش را میگویم ← آیا A، E، I، O یا U است؟ اگر بله، آن را «حرف صدادار» علامت میزنم و صدایش را در کلمه میشنوم. اگر نه، آیا Y است؟ اگر بله، کلمه را میخوانم و نقش Y را فقط در همان کلمه تشخیص میدهم. اگر Y هم نیست، آن را «حرف بیصدا» علامت میزنم. در هر مسیر، پیش از برداشتن کارت بعدی، صدای حرف انتخابشده را با صدای حرف بعد از آن مقایسه میکنم.
برای بازی، دو جایگاه با عنوان «صدادار» و «بیصدا» بگذارید و کارتها را یکییکی به کودک بدهید. او پس از توضیح تصمیمش، کارت را در جایگاه مناسب میگذارد. اگر در کارتی مانند cake به e پایانی رسید، توضیح دهید که این حرف در گروه حروف صدادار است، ولی در این کلمه صدای جداگانهای از آن نمیشنویم. به این ترتیب، کودک یاد میگیرد تشخیص نوع حرف با شنیدن صدای آن در هر کلمه، دو پرسش مرتبط اما متفاوتاند.
تلفظ حروف صدادار چرا در کلمهها تغییر میکند؟
کودک ممکن است نام حرف A را بلد باشد، اما آن را در کلمهٔ cat مانند نامش نشنود. این اشتباه نیست: نام حرف با صدایی که در کلمه میسازد یکی نیست. هر حرف صدادار میتواند در کلمههای مختلف صداهای متفاوتی داشته باشد. املای انگلیسی هم همیشه صدا را مستقیم نشان نمیدهد. برای همین، دیدن یک حرف بهتنهایی برای حدسزدن تلفظ آن کافی نیست؛ باید به کلمه و حروف کنار آن توجه کرد.
برای شروع، لازم نیست کودک همهٔ تلفظهای ممکن را یاد بگیرد. نخست چند کلمهٔ کوتاه را بگویید و از او بخواهید صدای وسط هر کلمه را بشنود. در نمونههای زیر، صدای حرف صدادار کوتاه است؛ یعنی مانند نام خود حرف کشیده و واضح شنیده نمیشود:
- cat: صدای a کوتاه است؛ با نام حرف A فرق دارد.
- bed: صدای e کوتاه است.
- sit: صدای i کوتاه است؛ مانند نام حرف I شنیده نمیشود.
- hot: صدای o کوتاه است.
- sun: صدای u کوتاه است.
کلمهها را یکییکی با صدای طبیعی بخوانید. سپس از کودک بخواهید فقط صدای وسط را تکرار کند، نه نام حرف را. اگر بهجای صدای وسطِ cat، نام A را گفت، کلمه را دوباره بگویید و از او بخواهید به تفاوت این دو گوش کند. هدف این تمرین، حفظکردن پنج صدای جداگانه نیست؛ کودک باید بفهمد «حرفی که میبینم» و «صدایی که میشنوم» همیشه یک چیز نیستند.
صدای بلند را با یک تغییر کوچک پیدا کنیم
حالا دو کلمه را کنار هم بگذارید: cap و cape. در cap، حرف a صدای کوتاه دارد. در cape، صدای a به نام حرف A نزدیک میشود؛ به این حالت «صدای بلند» میگوییم. کودک میتواند هر دو کلمه را بشنود و بگوید صدای وسط در کدامیک شبیه نام حرف است. همین بازی را با kit و kite انجام دهید: i در kit کوتاه است، اما در kite مانند نام حرف I شنیده میشود.
در این جفتها، حرف e در پایان cape و kite خودش جداگانه تلفظ نمیشود، اما به تغییر صدای حرف صدادارِ پیش از خود کمک میکند. این توضیح را بهصورت یک سرنخ به کودک بدهید، نه قانونی که قرار است برای همهٔ کلمههای انگلیسی درست باشد. فعلاً کافی است تفاوت دو کلمه را با گوش خود تشخیص دهد.
برای تمرین بازیمحور، هر جفت را روی دو کارت بنویسید. یکی را بخوانید و از کودک بخواهید کارت درست را انتخاب کند. سپس جای نقشها را عوض کنید: کودک یک کارت را انتخاب و کلمه را میگوید و شما حدس میزنید کدام را برداشته است. اگر هنوز خواندن کلمه برای او سخت است، خودتان هر دو را بخوانید و فقط بپرسید: «در کدام کلمه، صدای وسط شبیه نام حرف است؟» با همین چند مثال، کودک بهجای حفظکردن فهرستی از تلفظها، گوشدادن به صدای حرف در کلمه را تمرین میکند.
چطور با نقاشی و بازی، حروف را ماندگار کنیم؟
برای ماندگار شدن حروف صدادار، لازم نیست کودک دو فهرست جداگانه را حفظ کند. بهتر است حرف را ببیند، صدای آغاز یک کلمه آشنا را بشنود و سپس با آن کاری انجام دهد. سه فعالیت زیر با کاغذ، مداد و چند رنگ اجرا میشوند. هر بار یکی را انتخاب کنید و بازی را پس از چند دقیقه، پیش از خسته شدن کودک، تمام کنید. تکرار کوتاه در روزهای مختلف از یک تمرین طولانی کاربردیتر است.
نقاشی پنج جزیره واکه
- یک کاغذ بردارید و از کودک بخواهید پنج جزیره بکشد. روی هر جزیره یکی از حروف A، E، I، O، U را بنویسید یا از کودک بخواهید آن را از روی نمونه شما بنویسد. شکل جزیرهها میتواند به انتخاب خودش باشد.
- چند تصویر ساده بکشید یا از تصویرهای روزنامه و بستهبندیها استفاده کنید: apple، egg، insect، orange و umbrella. نام هر تصویر را با صدای روشن بگویید و از کودک بخواهید حرف آغاز آن را پیدا کند.
- کودک هر تصویر را روی جزیره مناسب قرار دهد یا به آن بچسباند. بعد به یکی از جزیرهها اشاره کنید تا نام تصویرش را بگوید. اگر پاسخی را نمیداند، کلمه را دوباره آرام بگویید؛ هدف شنیدن و تشخیص دادن است، نه حدس زدن زیر فشار.
برای تکرار نقاشی حروف صدادار انگلیسی، لازم نیست هر بار تصویر تازهای آماده کنید. میتوانید همان کاغذ را نگه دارید و روز بعد جای تصویرها را عوض کنید تا کودک دوباره آنها را به جزیره درست برگرداند. اگر نقاشی را دوست دارد، بگذارید تصویرهای تازهای را که نام انگلیسیشان را میداند خودش اضافه کند.
تطبیق کارت حرف و تصویر
- روی چند تکه کاغذ، حروف را بنویسید و روی تکههای دیگر تصویر بکشید. کارتهای حرف و تصویر باید جدا باشند. ابتدا از همان پنج تصویر بازی جزیرهها استفاده کنید. برای مقایسه، میتوانید دو کارت مانند ball و sun نیز کنار آنها بگذارید.
- کارتها را رو به بالا بچینید. کودک نام یک تصویر را بشنود، کارت حرف آغاز آن را پیدا کند و دو کارت را کنار هم بگذارد. برای هر تطبیق درست یک امتیاز بدهید. اگر اشتباه کرد، پاسخ را فوری نگویید؛ کلمه را تکرار کنید و فرصت دوباره بدهید.
- در دور بعد، جای کارتها را تغییر دهید. از کودک بپرسید کدام تصویرها با یکی از پنج واکه شروع میشوند و کدامها با حرف بیصدا. امتیازها فقط بخشی از بازیاند؛ لازم نیست کودک همه کارتها را در همان نوبت درست پاسخ دهد.
شکار واکه در صفحه
- یک صفحه کوتاه از کتاب انگلیسی کودک یا برگهای با چند کلمه آشنا انتخاب کنید. پنج واکه را بالای صفحه بنویسید و یک مدادرنگی به کودک بدهید.
- از او بخواهید در یک سطر، حروف a، e، i، o، u را پیدا کند و با رنگ مشخص علامت بزند. برای کودک کمسنتر، فقط یک یا دو حرف را هدف بگذارید و در نوبتهای بعد سراغ بقیه بروید.
- در پایان، چند حرف علامتخورده را با هم بررسی کنید. یکی از کلمهها را بخوانید و بپرسید آیا کودک صدای واکه را در آن میشنود. اگر صدا شبیه نام حرف نبود، آن را خطا حساب نکنید؛ در این بازی، نخست پیدا کردن شکل حرف مهم است.
هر سه بازی را میتوان در چند دقیقه و بدون گوشی، اپلیکیشن یا سواد رایانهای اجرا کرد. در آموزش حروف صدادار انگلیسی به کودکان، تعداد کارتها و طول صفحه را با حوصله کودک هماهنگ کنید. وقتی تشخیص پنج واکه آسانتر شد، تصویرهای تازه یا سطرهای دیگری اضافه کنید؛ اما ترتیب کار را نگه دارید: دیدن حرف، شنیدن کلمه و انتخاب کردن.
چطور یادگیری کودک را بدون حفظکردن بسنجیم؟
برای سنجش یادگیری، از کودک نخواهید دو فهرست حروف را از حفظ بگوید. به او چند انتخاب کوتاه بدهید تا نشان دهد میتواند حروف صدادار را پیدا کند، آنها را در کلمه تشخیص دهد و از دانستهاش در یک بازی استفاده کند. هر مرحله را جدا انجام دهید. اگر کودک مکث کرد، چند ثانیه فرصت بدهید و پاسخ را بهجای او نگویید. نتیجه زمانی ارزشمند است که انتخاب خودش را ببینید، نه اینکه پاسخ شما را تکرار کند.
مرحله اول: حرفها را پیدا کن
حروف C، A، M، E، T، I، B، O، S، U را با ترتیب نامنظم روی کارتهای جدا بنویسید. کارتها را روی میز پخش کنید و بگویید: «حرفهای صدادار را بردار و بقیه را کنار بگذار.» از کودک بخواهید هر کارت انتخابشده را با انگشت نشان دهد و نام حرف را بگوید. ترتیب کارتها را پس از یک دور تغییر دهید تا پاسخ او به جای کارتها وابسته نباشد. در این مرحله، ملاک فقط تشخیص خود حرف است؛ هنوز سراغ تلفظ آن در کلمه نروید.
مرحله دوم: در کلمه پیدایش کن
پنج کلمه cat، pen، sit، dog، sun را با حروف خوانا روی پنج کارت بنویسید. کارتها را یکییکی نشان دهید و بپرسید: «در این کلمه، کدام حرف صدادار است؟» کودک میتواند آن حرف را دورگیری کند یا کارت حرفِ همسانش را کنار کلمه بگذارد. اگر خواندن یک کلمه برای او دشوار بود، شما کلمه را یک بار بخوانید؛ اما جای حرف را نشان ندهید. هدف، سنجش تشخیص حرف در شکل نوشتاری کلمه است، نه آزمون مستقل خواندن انگلیسی.
مرحله سوم: بازیِ کارت، صدا و امتیاز
ده کارت حرفِ مرحله اول را دوباره پخش کنید. دو جای مشخص برای «صدادار» و «بیصدا» تعیین کنید. کودک هر کارت را در جای درست بگذارد؛ برای هر دستهبندی درست، یک امتیاز بگیرد. سپس سه کارت cat، pen، sun را به او بدهید. برای خواندن قابلفهم هر کلمه، یک امتیاز دیگر ثبت کنید و از او بخواهید حرف صدادار همان کلمه را نشان دهد؛ هر پاسخ درست نیز یک امتیاز دارد. جمع امتیازها ۱۶ است: ده امتیاز برای دستهبندی، سه امتیاز برای گفتن کلمهها و سه امتیاز برای پیدا کردن حرف صدادار. امتیاز را جلوی کودک ثبت کنید تا پیشرفت خود را ببیند، نه اینکه بازی به مسابقهای پرفشار تبدیل شود.
برای رفتن به مرحله دوم، کودک باید در مرحله اول دستکم ۹ کارت از ۱۰ کارت را درست بگذارد و هر پنج حرف صدادار را پیدا کند. برای ورود به بازی مرحله سوم، تشخیص درست حرف صدادار در ۴ کلمه از ۵ کلمه کافی است. در بازی پایانی، ۱۳ امتیاز از ۱۶ امتیاز، همراه با دستهبندی درست دستکم چهار حرف صدادار، نشانه خوبی برای ادامه تمرین با کلمههای تازه است. اگر به معیار نرسید، همان مرحله را در نوبتی دیگر با ترتیب تازه کارتها تکرار کنید. اشتباه را به معنای یادنگرفتن همه حروف ندانید؛ ببینید خطا در تشخیص شکل حرف بوده، پیدا کردن آن در کلمه یا گفتن خود کلمه.
دو اشتباه رایج را جدا بررسی کنید. گاهی کودک نام حرف را میشناسد، اما هنگام دیدن آن وسط کلمه جا میماند؛ در این حالت، کارت حرف را کنار کلمه بگذارد و شکلها را مقایسه کند. گاهی هم انتظار دارد حرف صدادار در هر کلمه دقیقاً مثل نام آن تلفظ شود. برای همین، امتیاز «پیدا کردن حرف» را از امتیاز «گفتن کلمه» جدا حساب کنید. این جداسازی نشان میدهد کودک در کدام بخش به تمرین بیشتری نیاز دارد.
پاسخها
- مرحله اول: A، E، I، O، U صدادارند؛ C، M، T، B، S بیصدا هستند.
- مرحله دوم: cat: a، pen: e، sit: i، dog: o، sun: u.
- مرحله سوم: دستهبندی حرفها مانند مرحله اول است. حرف صدادار سه کارت کلمه بهترتیب a، e، u است.
پرسشهای متداول
حروف صدادار در انگلیسی چیست؟
حروف صدادار اصلی در انگلیسی A، E، I، O و U هستند. حرف Y هم در بعضی کلمهها، مانند my، نقش حرف صدادار دارد.
